Ngày nay, tư duy phản biện là một kỹ năng sống được đề cao trong nhà trường, doanh nghiệp cũng như trong đời sống trong việc phát triển kỹ năng tư duy, đàm phán, phân tích vấn đề. Những cá nhân có kỹ năng tư duy phản biện thường có quan điểm cá nhân nổi trội và được đánh giá cao giữa tập thể. Vậy tư duy phản biện là gì mà ngày nay lại quan trọng đến thế?

 

1.Tư duy phản biện là gì?
Hiện nay vẫn chưa có một định nghĩa chung và thống nhất nào về tư duy phản biện. tuy nhiên, phần lớn các định nghĩa giải thích về tư duy phản biện đều nhấn mạnh đến tầm quan trọng của sự rõ ràng và khả năng lập luận.
Tư duy phản biện là một trong những kỹ năng mà hầu hết mọi người đều cần có để thành công trong thời đại ngày nay. Nó cho phép bạn nhìn sự việc từ nhiều quan điểm khác nhau, phát hiện ra nhiều giải pháp cho một vấn đề và đưa ra cách xử lý hiệu quả hơn. Bằng cách nhìn thấy nhiều mặt khác nhau, bạn sẽ nâng cao sự linh hoạt về nhận thức, do đó bạn sẽ thành công hơn trong công việc và cuộc sống.

2.Dấu hiệu người có tư duy phản biện.

  • Hiểu sự gắn kết logic giữa các quan điểm
  • Có các ý tưởng sáng tạo và độc đáo
  • Đưa ra những câu hỏi giả định
  • Đánh giá mọi việc khách quan
  • Sẵn sàng thay đổi suy nghĩ nếu phát hiện ra mình sai
  • Giải quyết các vấn đề một cách hệ thống
  • Trau dồi kiến thức cho bản thân thường xuyên
  • Nhận dạng sự liên quan và tầm quan trọng của các ý tưởng

3.Các giai đoạn phát triển của tư duy phản biện
(1) có thể trả lời các câu hỏi, có thể bày tỏ sự đồng ý hoặc không đồng ý, nhưng không thể giải thích đầy đủ lý do. Về mặt diễn đạt, không thể viết một câu hoàn chỉnh.
(2) bạn đã đưa ra được một vài nhận định, có thể diễn đạt bằng lời nói và bằng văn bản với các câu hoàn chỉnh.
(3) trên cơ sở của giai đoạn thứ hai, không chỉ có thể đưa ra lý do, mà còn đưa ra các ví dụ và bằng chứng cụ thể để đặt câu hỏi có ý nghĩa.
(4) trên cơ sở của giai đoạn thứ hai, không chỉ có thể đưa ra lý do, mà còn đưa ra các ví dụ và bằng chứng cụ thể để đặt câu hỏi có ý nghĩa.

4.Cách rèn luyện kỹ năng tư duy phản biện
(1) Áp dụng phương pháp 5W1H để xây dựng câu hỏi:
Xây dựng lên hệ thống câu hỏi bắt đầu bằng: WHAT – WHEN – WHERE – WHY- WHO – HOW chính là việc áp dụng phương pháp 5W1H trong tư duy phản biện.

“Phương pháp 5W1H được áp dụng rộng rãi trong mọi khía cạnh của đời sống khi bất kì một bài toán một tình huống nào đó phát sinh. 5W1H là một công cụ giúp hỗ trợ phân tích một vấn đề ra theo các hướng: “Khái niệm, Người sử dụng, Sử dụng khi nào, Sử dụng ở đâu, Tại sao phải sử dụng và Hướng dẫn cách sử dụng” nhằm mục đích làm rõ ràng bài toán, phân tích 1 vấn đề, trình bày 1 ý tưởng, tóm tắt 1 sự kiện”

(2)  Thu thập nguồn thông tin
Bước thu thập thông tin là tiền đề quan trọng cho những lập luận sau này. Bạn hãy coi mình là những thám tử, những nhà báo phóng viên đang tác nghiệp. Vận dụng đủ 5 giác quan và mọi phương tiện mình có để tìm kiếm thứ mình cần.
– Thăm dò thông tin tại chỗ, tại hiện trường
– Quan sát xung quanh
– Lắng nghe dư luận

(3) Sử dụng tư duy logic
Sau khi đã có những mảnh thông tin rời rạc, nhiệm vụ tiếp theo là sắp xếp, phân loại và xâu chuỗi chúng thành một mạch có liên kết rõ ràng. Đó là cách thức mà bạn áp dụng tư duy logic đưa ra được cái nhìn tổng quát và một vài giả định ở bước ban đầu.

(4) Phân tích các giả định của bạn để chọn ra câu trả lời phù hợp
Hãy tạo thói quen dùng trực giác của mình để tìm hiểu những điều cần nghi vấn trong các thông tin nhận được. Nếu linh tính của bạn cảm thấy chưa thỏa mãn với vời giải thích, hãy tìm hiểu thêm chứng cứ. Nếu bạn không thể đặt câu hỏi về một sự thật nào đó, hãy đọc về nó hoặc tự kiểm chứng bản thân. Bạn sẽ nhanh chóng cảm nhận được đâu là những thứ cần tìm hiểu thêm và đâu là những thứ có thể xem là chính xác dựa trên đánh giá của bạn.

(5) So sánh quan điểm để rút ra kết luận chính xác
Sự vật sự việc nào cũng chứa đựng nhiều mặt khác nhau. Nhận thức của con người thường chủ quan chỉ nhìn vào cái bộ phận mà chưa bao quát được trọn vẹn vấn đề. Tư duy phản biện phát triển đến đỉnh điểm khi bạn đối chiếu giả định của mình với những người khác. Điều chỉnh góc nhìn của bạn bằng việc so sánh với quan điểm của người khác
Chúng ta thường để bản thân mình sa vào cái tôi. Bạn cho rằng quan điểm của mình đúng, nhưng có thể người khác lại không nghĩ như vậy.